Kosmetologia
Kwasy latem, które można stosować i jak bezpiecznie
Latem skóra jest bardziej narażona na promieniowanie UV, a każde złuszczanie zwiększa jej wrażliwość. Nie oznacza to jednak, że kwasy trzeba odstawić na cztery miesiące. Znaczenie ma dobór preparatu i konsekwencja w ochronie przeciwsłonecznej.
Opublikowano 15 lipca 2024 r. Ostatnia weryfikacja 26 września 2026 r.
Dlaczego lato zmienia zasady
Kwasy złuszczają wierzchnią warstwę naskórka. Skóra po zabiegu jest przez pewien czas cieńsza i bardziej wrażliwa na promieniowanie UV, a to zwiększa ryzyko podrażnień i przebarwień pozapalnych. Sam mechanizm nie zmienia się wraz z porą roku, zmienia się natomiast dawka promieniowania, którą skóra otrzymuje na co dzień.
Z drugiej strony lato sprzyja przesuszeniu, nadprodukcji sebum i zaostrzeniom zmian trądzikowych. Rezygnacja z pielęgnacji złuszczającej na kilka miesięcy nie zawsze jest korzystna. W praktyce chodzi więc o dobór preparatu i o dyscyplinę w stosowaniu filtra, nie o zakaz.
Kwasy o łagodniejszym działaniu
Kwas migdałowy
Kwas migdałowy ma duże cząsteczki, dlatego wnika w skórę wolniej i działa łagodniej niż kwasy o mniejszej masie cząsteczkowej. Bywa stosowany przy cerze wrażliwej i trądzikowej, także w miesiącach letnich. Wykazuje działanie przeciwbakteryjne, wspiera wyrównanie kolorytu i pracę nad drobnymi zmianami trądzikowymi.
Kwas azelainowy
Kwas azelainowy działa przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie, a także hamuje aktywność enzymu odpowiedzialnego za produkcję melaniny. Bywa wykorzystywany w postępowaniu przy trądziku, trądziku różowatym i przebarwieniach. Nie uwrażliwia skóry na światło słoneczne w takim stopniu jak kwasy o silniejszym działaniu złuszczającym.
Kwas mlekowy
Kwas mlekowy należy do kwasów alfa-hydroksylowych, ale ma większe cząsteczki niż kwas glikolowy, przez co działa delikatniej. Wiąże wodę w naskórku, więc obok złuszczania wspiera nawilżenie. Bywa wybierany przy skórze suchej i odwodnionej.
Kwasy polihydroksylowe
Kwasy PHA, na przykład glukonolakton i kwas laktobionowy, mają większe cząsteczki niż kwasy AHA. Działają powierzchownie i mają właściwości nawilżające oraz antyoksydacyjne. Bywają stosowane przy skórze reaktywnej, która nie toleruje mocniejszych preparatów.
Kwas ferulowy
Kwas ferulowy jest przede wszystkim antyoksydantem. Ogranicza skutki stresu oksydacyjnego wywołanego promieniowaniem i wspiera stabilność witaminy C w preparatach. Nie zastępuje kremu z filtrem: antyoksydant działa na skutki ekspozycji, a nie zamiast fotoprotekcji.
Kwasy zwykle odraczane na chłodniejsze miesiące
Przy wysokiej ekspozycji na słońce zwykle odracza się preparaty o głębszym działaniu złuszczającym: kwas glikolowy w wyższych stężeniach, kwas trójchlorooctowy oraz kwas pirogronowy. Powodem jest większa ingerencja w barierę naskórkową i dłuższy czas odbudowy skóry, w którym ryzyko przebarwień jest wyższe.
To nie jest zasada bezwzględna. O terminie decyduje osoba prowadząca zabieg po ocenie skóry, fototypu, dotychczasowych reakcji i realnej możliwości unikania słońca w kolejnych tygodniach. Praca zdalna w mieście i dwa tygodnie urlopu nad morzem to dwie różne sytuacje.
Zasady, od których zależy bezpieczeństwo
- Krem z wysokim filtrem codziennie, także w pochmurne dni, ponawiany w ciągu dnia przy dłuższym przebywaniu na zewnątrz.
- Unikanie słońca w godzinach największego nasłonecznienia oraz nakrycie głowy przy dłuższej ekspozycji.
- Nawilżanie i wsparcie bariery naskórkowej między zabiegami.
- Bez łączenia kwasów z retinoidami tego samego dnia, o ile osoba prowadząca pielęgnację nie zaleci inaczej.
- Bez zabiegu na skórze świeżo opalonej albo podrażnionej.
Stężenie preparatu, liczba zabiegów i odstępy między nimi wynikają z oceny skóry. Ten sam kwas w innym stężeniu to inny zabieg.
Po zabiegu
Przez kilka dni po złuszczaniu skóra może być zaczerwieniona, napięta i bardziej wrażliwa. W tym czasie rezygnuje się z sauny, basenu, intensywnego wysiłku i zabiegów złuszczających w domu. Pielęgnacja opiera się na preparatach łagodzących i nawilżających oraz na filtrze.
Jeżeli po zabiegu pojawi się nasilone pieczenie, obrzęk, pęcherze albo sączenie, skontaktuj się z gabinetem. Takie objawy nie należą do spodziewanego przebiegu i wymagają oceny przed kolejnym zabiegiem.
Preparaty przeznaczone do stosowania w gabinecie różnią się stężeniem i pH od kosmetyków dostępnych bez konsultacji. Marki używane w NL Clinic, w tym NOON Aesthetics i Retix.C, mają własne protokoły, w których dobór stężenia i częstotliwości należy do osoby prowadzącej zabieg.
Pytania, które padają najczęściej
Czy latem można w ogóle stosować kwasy?
Tak, o ile są to preparaty o łagodniejszym działaniu, a skóra jest chroniona przed słońcem. Latem częściej sięga się po kwas migdałowy, azelainowy, mlekowy i kwasy polihydroksylowe, a głębsze peelingi odkłada się na chłodniejsze miesiące.
Jakich kwasów lepiej unikać w miesiącach letnich?
Przy wysokiej ekspozycji na słońce zwykle odracza się peelingi o głębszym działaniu, w tym kwas glikolowy w wyższych stężeniach, kwas trójchlorooctowy i kwas pirogronowy. Decyzję podejmuje osoba prowadząca zabieg po ocenie skóry.
Jak chronić skórę po zabiegu z kwasami latem?
Podstawą jest krem z wysokim filtrem stosowany codziennie i ponawiany w ciągu dnia, unikanie słońca w godzinach największego nasłonecznienia, nakrycie głowy oraz nawilżanie skóry. Zalecenia szczegółowe zależą od użytego preparatu.
Czy po kwasach mogą pojawić się przebarwienia?
Skóra po złuszczaniu bywa bardziej wrażliwa na promieniowanie UV, a przy braku ochrony przeciwsłonecznej ryzyko przebarwień rośnie. Dlatego filtr obowiązuje przy każdym rodzaju kwasu, także przy tych uznawanych za łagodniejsze.
Czy kwasy można łączyć z retinoidami latem?
Łączenie kwasów z retinoidami zwiększa ryzyko podrażnienia, dlatego wymaga ustalenia z osobą prowadzącą pielęgnację. Latem częściej stosuje się je naprzemiennie, a nie jednocześnie.
Co mówią badania
Prace o opisanych kwasach oraz o tym, dlaczego ochrona przeciwsłoneczna jest warunkiem złuszczania latem.
Badanie z randomizacją i podwójnie ślepą próbą u 29 osób. Po czterech tygodniach codziennego stosowania preparatu z 10% kwasem glikolowym rumień pojawiał się przy mniejszej dawce promieniowania UV niż po placebo, a w skórze powstawało więcej komórek uszkodzonych słońcem. Tydzień po odstawieniu kwasu różnica zniknęła. To podstawa zdań o większej wrażliwości skóry na UV w okresie stosowania kwasów.
Kaidbey K, Sutherland B, Bennett P, Wamer WG, Barton C, Dennis D, Kornhauser A. Topical glycolic acid enhances photodamage by ultraviolet light. Photodermatology, Photoimmunology & Photomedicine. 2003;19(1):21–27.
Przegląd zastosowań kwasu azelainowego w dermatologii. Kwas działa przeciwzapalnie, przeciwutleniająco i przeciwbakteryjnie oraz hamuje tyrozynazę, enzym potrzebny do wytwarzania melaniny; stosuje się go przy trądziku, trądziku różowatym i przebarwieniach. Działania niepożądane ograniczają się zwykle do łagodnego, przemijającego podrażnienia skóry.
Sauer N, Oślizło M, Brzostek M, Wolska J, Lubaszka K, Karłowicz-Bodalska K. The multiple uses of azelaic acid in dermatology: mechanism of action, preparations, and potential therapeutic applications. Postępy Dermatologii i Alergologii. 2023;40(6):716–724.
Badanie laboratoryjne warstwy rogowej naskórka z użyciem spektroskopii. Kwas mlekowy zachowywał się jak substancja wiążąca wodę, a zarazem wzmacniał barierę naskórka. To podstawa zdania, że kwas mlekowy obok złuszczania wspiera nawilżenie.
Vyumvuhore R, Tfayli A, Manfait M, Baillet-Guffroy A. Vibrational spectroscopy coupled to classical least square analysis, a new approach for determination of skin moisturizing agents' mechanisms. Skin Research and Technology. 2014;20(3):282–292.
Przegląd kwasów polihydroksylowych, takich jak glukonolakton i kwas laktobionowy. Dają efekty podobne do kwasów alfa-hydroksylowych, ale bez typowego dla nich pieczenia i szczypania, są dobrze tolerowane przez skórę wrażliwą, a do tego nawilżają i w większości działają przeciwutleniająco.
Grimes PE, Green BA, Wildnauer RH, Edison BL. The use of polyhydroxy acids (PHAs) in photoaged skin. Cutis. 2004;73(2 Suppl):3–13.
Badanie na skórze świni. Roztwór z 15% witaminy C i 1% witaminy E z dodatkiem kwasu ferulowego był trwalszy chemicznie i mniej więcej dwukrotnie lepiej chronił skórę przed promieniowaniem podobnym do słonecznego niż bez tego dodatku. To podstawa zdania o roli kwasu ferulowego w stabilności witaminy C.
Lin FH, Lin JY, Gupta RD, Tournas JA, Burch JA, Selim MA, Monteiro-Riviere NA, Grichnik JM, Zielinski J, Pinnell SR. Ferulic acid stabilizes a solution of vitamins C and E and doubles its photoprotection of skin. Journal of Investigative Dermatology. 2005;125(4):826–832.
Przegląd, w którym peelingi podzielono według głębokości działania na powierzchniowe, średniej głębokości i głębokie. Autorzy wskazują, że większa głębokość wiąże się z dłuższym gojeniem i większym ryzykiem powikłań. Stąd we wpisie uzasadnienie odkładania głębszych peelingów na chłodniejsze miesiące.
Rendon MI, Berson DS, Cohen JL, Roberts WE, Starker I, Wang B. Evidence and considerations in the application of chemical peels in skin disorders and aesthetic resurfacing. Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology. 2010;3(7):32–43.
Międzynarodowy konsensus ekspertów z Afryki, Azji, Europy i obu Ameryk, przygotowany metodą delficką, o postępowaniu w przebarwieniach, w tym w melasmie i przebarwieniach pozapalnych. Autorzy przypisują szczególną wagę szerokopasmowej ochronie przeciwsłonecznej. To podstawa zasady codziennego stosowania filtra.
Passeron T, Desai SR, Abdallah M, Al-Niaimi F, Dlova N, Grimes PE, Ocampo-Candiani J, Sarkar R, Xiang LF, Miot HA. Global consensus on the management of melanin hyperpigmentation disorders. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology. 2026;40(5):760–772.
Przegląd postępowania w przebarwieniach, przygotowany jako materiał szkoleniowy dla lekarzy. Autorzy omawiają dowody dla fotoprotekcji, preparatów rozjaśniających, peelingów chemicznych i laserów oraz zwracają uwagę, że wiele metod leczenia niesie ryzyko nasilenia przebarwień. To podstawa odpowiedzi o ryzyku przebarwień po kwasach.
Ko D, Wang RF, Ozog D, Lim HW, Mohammad TF. Disorders of hyperpigmentation. Part II. Review of management and treatment options for hyperpigmentation. Journal of the American Academy of Dermatology. 2023;88(2):291–320.
O tym tekście
Tekst przygotował zespół NL Clinic. Opublikowany 15 lipca 2024 r., zweryfikowany 18 sierpnia 2026 r.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji.
Dobór kwasu na miesiące letnie
Na konsultacji oceniamy stan skóry, fototyp i plany na najbliższe tygodnie, w tym urlop. Od tego zależy, czy zabieg wykonujemy teraz, czy po sezonie.