Kosmetologia

Retinol i pochodne witaminy A, jak działają na skórę

Retinoidy to grupa związków pochodzących od witaminy A. Różnią się budową i mocą działania, dlatego jedne trafiają do kosmetyków, a inne wyłącznie do terapii prowadzonych pod kontrolą specjalisty.

Opublikowano 22 października 2024 r. Ostatnia weryfikacja 16 sierpnia 2026 r.

Retinol, retinal, tretinoina

To nazwy, które pojawiają się w kontekście pielęgnacji przeciwstarzeniowej i przeciwtrądzikowej. Retinoidy różnią się budową chemiczną i mocą działania. Retinol jest formą najłagodniejszą i powszechnie dostępną w kosmetykach. Retinal, czyli retinaldehyd, oraz tretinoina działają silniej, a tretinoina jest substancją leczniczą stosowaną w terapiach prowadzonych przez lekarza.

Każda z tych form przenika do skóry, gdzie wpływa na procesy regeneracyjne, stymuluje produkcję kolagenu i przyspiesza odnowę komórek. Dlatego retinoidy wykorzystuje się w pracy ze zmarszczkami, przebarwieniami i trądzikiem.

Jak działają na skórę

Retinoidy oddziałują na poziomie komórkowym. Przyspieszają odnowę naskórka, wpływając na proliferację keratynocytów, czyli komórek wytwarzających nowe warstwy naskórka, przy jednoczesnym złuszczaniu warstw zrogowaciałych.

Przez stymulację fibroblastów wspomagają produkcję kolagenu, białka odpowiadającego za jędrność i elastyczność skóry. Regularne stosowanie bywa opisywane jako spłycenie zmarszczek, wyrównanie kolorytu i poprawa struktury skóry. Odpowiedź jest indywidualna, a efekt buduje się miesiącami, nie tygodniami.

Formy i stężenia w kosmetykach

Skuteczność zależy od rodzaju związku i stężenia. Retinol, najpopularniejsza forma kosmetyczna, jest stosunkowo łagodny i nadaje się do pielęgnacji domowej. Podawane w piśmiennictwie kosmetycznym stężenie to od 0,5 do 1 procent, w tym zakresie efekty są zauważalne przy ograniczonym ryzyku podrażnień.

Retinal i tretinoina są znacznie silniejsze i wymagają kontroli specjalisty. W zabiegach gabinetowych stosuje się wyższe stężenia, co skraca czas do pierwszych zmian, ale też zwiększa ryzyko reakcji ze strony skóry.

Zabiegi z retinoidami w gabinecie

W NL Clinic prowadzimy trzy protokoły oparte na pochodnych witaminy A:

• Retix.C, terapia łącząca retinol z witaminą C, kwasem ferulowym i antyoksydantami. Ukierunkowana na zmarszczki, przebarwienia, zmiany trądzikowe i teksturę skóry.
• Retibooster, protokół biostymulacji pochodnymi witaminy A, ukierunkowany na regenerację, odnowę naskórka i pracę fibroblastów.
• Retix.C Eye, protokół dla okolicy oczu, gdzie skóra jest cienka i wymaga niższych stężeń niż reszta twarzy.

O doborze protokołu i stężenia decyduje ocena skóry podczas konsultacji kosmetologicznej.

Skutki uboczne i jak ich unikać

Stosowanie retinoidów, zwłaszcza w wyższych stężeniach, może prowadzić do zaczerwienienia, suchości i łuszczenia skóry. Dlatego wprowadza się je stopniowo, od niższych stężeń, zwiększając je w miarę adaptacji skóry.

• Stosuj retinoidy wieczorem.
• Unikaj ich w okresach intensywnej ekspozycji na słońce.
• Nawilżaj skórę regularnie i używaj kremu z wysokim filtrem SPF.

Kiedy retinoidów nie stosujemy

Kobiety w ciąży oraz karmiące piersią powinny unikać produktów z retinoidami ze względu na ryzyko działań niepożądanych dla płodu. To przeciwwskazanie dotyczy również zabiegów gabinetowych.

Ostrożności wymaga skóra bardzo wrażliwa oraz choroby skóry, na przykład wyprysk. W takich sytuacjach decyzję o rozpoczęciu kuracji poprzedza konsultacja lekarska.

Zalecenia dla pacjentek

Retinoidy wprowadzamy stopniowo: od najniższych stężeń, raz albo dwa razy w tygodniu, zwiększając częstotliwość w miarę przyzwyczajania się skóry. Równolegle prowadzimy pielęgnację nawilżającą i barierową oraz ochronę przeciwsłoneczną, bo skóra w trakcie kuracji jest bardziej wrażliwa na UV.

Jeżeli pojawia się nasilone pieczenie, obrzęk albo łuszczenie wykraczające poza pierwsze tygodnie adaptacji, kurację przerywamy i wracamy do oceny. Nie łączymy retinoidów z intensywnymi kwasami ani zabiegami złuszczającymi bez ustalenia odstępu.

O tym tekście

Tekst przygotował zespół NL Clinic. Opublikowany 22 października 2024 r., zweryfikowany 16 sierpnia 2026 r.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji.