Leczenie wysiłkowego nietrzymania moczu

Nietrzymanie moczu nie jest normalną częścią starzenia się ani ceny za poród. Jest objawem, który ma swój typ i swoje leczenie. Od rozpoznania typu zaczyna się każda decyzja, także ta o zabiegu.

Kto wykonuje

lekarz ginekolog

Czas zabiegu

30 do 60 minut

Seria

1 do 3 zabiegów, co miesiąc

Znieczulenie

miejscowe

Konsultacja

150 zł, kontrola bezpłatna

Objawy wysiłkowego nietrzymania moczu

Mocz uchodzi mimowolnie w chwili wzrostu ciśnienia w jamie brzusznej: przy kaszlu, kichnięciu, śmiechu, podnoszeniu ciężaru albo w czasie biegu i skoków. Objaw nie jest związany z uczuciem parcia; pojawia się wtedy, gdy ciało wykonuje wysiłek.

Dolegliwość zmienia codzienne funkcjonowanie: ogranicza aktywność fizyczną, wymusza planowanie dnia wokół toalety i wpływa na samopoczucie. To powody, dla których warto ją leczyć, niezależnie od wieku.

Najpierw rozpoznanie typu, potem metoda

Nietrzymanie moczu ma kilka postaći i każda leczy się inaczej:

• Wysiłkowe: mocz uchodzi przy wysiłku, bez parcia. Tej postaci dotyczy zabieg opisany na tej stronie.
• Naglące, z parcia: nagła, trudna do opanowania potrzeba oddania moczu. Leczenie prowadzi się inaczej, często farmakologicznie. Zabieg frakcyjny nie jest tu metodą.
• Mieszane: obie postaci naraz. Postępowanie zależy od tego, który składnik przeważa.

Dlatego pierwsza wizyta to rozpoznanie: wywiad, badanie ginekologiczne, czasem dzienniczek mikcji albo badanie moczu. Część pacjentek kierujemy najpierw do uroginekologa albo na fizjoterapię dna miednicy, i to nie jest odsuwanie problemu, tylko właściwa kolejność.

Pilnej diagnostyki wymagają: krew w moczu, ból przy oddawaniu moczu, nawracające zakażenia układu moczowego, nagłe pojawienie się objawów oraz uczucie uwypuklenia w pochwie, które może wskazywać na obniżenie narządów miednicy.

Przyczyny wysiłkowego nietrzymania moczu

Podstawową przyczyną jest osłabienie mięśni dna miednicy, które w prawidłowych warunkach otaczają cewkę moczową i pozwalają ją domknąć w chwili wysiłku. Druga to rozciągnięcie pochwy, na przykład po porodzie, które zmienia kąt nachylenia cewki.

• porody siłami natury, zwłaszcza mnogie albo powikłane,
• zmiany hormonalne okresu menopauzy i związany z nimi zanik śluzówki,
• nadwaga i otyłość, które zwiększają ciśnienie w jamie brzusznej,
• przewlekły kaszel i praca związana z dźwiganiem,
• osłabienie tkanki łącznej związane z wiekiem.

Częstość tej dolegliwości rośnie z wiekiem i po porodach, ale dotyczy także młodych kobiet, w tym sportsmenek. To nie jest problem wieku, tylko problem struktury i funkcji.

Podstawa postępowania: mięśnie dna miednicy

Trening mięśni dna miednicy, znany jako ćwiczenia Kegla, jest pierwszym krokiem w wysiłkowym nietrzymaniu moczu. Warunkiem skuteczności jest regularność i prawidłowa technika, dlatego warto uczyć się jej u fizjoterapeuty uroginekologicznego, a nie z filmu w internecie. Źle wykonywane ćwiczenia potrafią pogorszyć napięcie mięśni.

Zabieg frakcyjny nie zastępuje tego treningu. Bywa jego uzupełnieniem, zwłaszcza gdy same ćwiczenia nie wystarczają.

Co mówią badania: trening mięśni dna miednicy jest uznawany za postępowanie pierwszego wyboru w wysiłkowym nietrzymaniu moczu. Badania nad radiofrekwencją dopochwową są nieliczne i prowadzone na małych grupach. W próbie z podwójnie ślepą kontrolą dodanie radiofrekwencji do treningu przyniosło dodatkową poprawę u kobiet z umiarkowaną postacią, a autorzy zaznaczyli, że przy postaci ciężkiej potrzebne są kolejne badania. W próbie trójramiennej poprawę uzyskano zarówno po radiofrekwencji, jak i po samym treningu, a największą różnicę w suchości pochwy dała radiofrekwencja. Nowsze prace wprost odnotowują, że dowodów wciąż brakuje.

Stąd nasze stanowisko: proponujemy zabieg jako uzupełnienie postępowania, które ma mocniejsze podstawy, i nie obiecujemy określonego wyniku.

Jak wygląda zabieg frakcyjny

Lekarz wprowadza do pochwy końcówkę frakcyjną. Dostarczona energia zwiększa napięcie ścian i pobudza tkankę do odbudowy włókien kolagenowych, co ma poprawić podparcie cewki moczowej. Parametry dobiera się tak, by ograniczać nagrzewanie tkanek sąsiednich.

Zabieg trwa od 30 do 60 minut, w znieczuleniu miejscowym. Zwykle planuje się od jednego do trzech zabiegów w odstępach miesięcznych; liczbę ustala lekarz po pierwszej sesji. Przed zabiegiem zalecamy wynik cytologii nie starszy niż rok.

Bezpośrednio po zabiegu może pojawić się niewielkie zaczerwienienie i obrzęk, które zwykle ustępują w ciągu dwóch dni. Rekonwalescencja nie jest potrzebna, ale wygodnie jest zaplanować jeden spokojny dzień.

Efekty zabiegu i czego nie obiecujemy

Zmiana narasta stopniowo i jest oceniana po około miesiącu od zabiegu, bo tyle zajmuje przebudowa tkanki. Cel to zmniejszenie liczby i nasilenia epizodów gubienia moczu przy wysiłku.

• Skuteczność zależy od typu i stopnia nasilenia. Przy nasilonych postaciach metodą z wyboru bywa leczenie operacyjne i wtedy mówimy o tym wprost.
• Nie każda pacjentka uzyskuje pełną kontrolę nad oddawaniem moczu. Część uzyskuje poprawę częściową.
• Efekt nie jest trwały na zawsze. Tkanka zmienia się dalej, a po pewnym czasie może być potrzebne powtórzenie.
• Zabieg nie leczy nietrzymania moczu z parcia ani obniżenia narządów miednicy.

Zalecenia po zabiegu: przez tydzień bez współżycia, bez sauny i gorących kąpieli, z ograniczeniem wysiłku fizycznego. Przeciwwskazania są te same co przy rewitalizacji pochwy: ciąża, miesiączka, czynna infekcja intymna, choroby nowotworowe oraz krwawienie o nieustalonej przyczynie do czasu diagnostyki.