Poradnik pacjenta

Trądzik w wieku dorosłym, przyczyny i postępowanie

Trądzik pospolity kojarzy się przede wszystkim z okresem dojrzewania. Tymczasem trądzik w wieku dorosłym staje się coraz częstszą przyczyną wizyt w gabinetach medycyny estetycznej.

Opublikowano 12 lipca 2020 r. Ostatnia weryfikacja 16 sierpnia 2026 r.

Przyczyny trądziku u dorosłych

Przyczyny bywają złożone i czasami trudno ustalić, co odpowiada za powstawanie zmian. Częstą przyczyną są zaburzenia hormonalne polegające na wzroście poziomu androgenów, czyli tak zwanych męskich hormonów płciowych. Wahania stężenia hormonów mogą wynikać z odstawienia tabletek antykoncepcyjnych, jak również ze stylu życia. Stres i zaburzenia rytmu dobowego wpływają niekorzystnie na równowagę hormonalną organizmu.

Leki, które mogą wywołać zmiany trądzikowe

Trądzik w wieku dorosłym może być także związany ze stosowanymi lekami. Wymienia się między innymi:

• sterydy, czyli leki o działaniu przeciwzapalnym, często stosowane w medycynie,
• leki przeciwdrgawkowe stosowane w leczeniu padaczki,
• preparaty jodu,
• witaminę B12.

Ostatnia pozycja ma opisany mechanizm. W badaniu opublikowanym w Science Translational Medicine suplementacja witaminy B12 zmieniła profil transkrypcyjny bakterii Cutibacterium acnes na skórze twarzy i zwiększyła produkcję porfiryn, które wywołują stan zapalny. U jednej z dziesięciu badanych osób zmiany trądzikowe pojawiły się tydzień po rozpoczęciu suplementacji (pozycja 1 w źródłach). Dotyczy to więc części osób, nie każdej, i nie jest powodem do samodzielnego odstawiania leku przepisanego przez lekarza.

Dieta, pielęgnacja i warunki pracy

Do pozostałych czynników należą dieta bogata w węglowodany, nieprawidłowa pielęgnacja skóry, stosowanie kosmetyków o potencjale komedogennym oraz palenie papierosów. Znaczenie mają też warunki pracy: przyczyn upatruje się w narażeniu na oleje, dziegcie i chlor.

Wątek diety jest zbadany. W randomizowanym badaniu z zaślepioną oceną dermatologiczną, obejmującym 43 mężczyzn w wieku od 15 do 25 lat, po dwunastu tygodniach liczba zmian spadła bardziej w grupie na diecie o niskim ładunku glikemicznym niż w grupie kontrolnej. Autorzy zaznaczają, że w grupie badanej spadła też masa ciała, więc nie da się rozdzielić wpływu samej diety od wpływu redukcji wagi (pozycja 2 w źródłach). Dieta jest więc czynnikiem wspierającym postępowanie, nie metodą leczenia.

Leczenie farmakologiczne prowadzi dermatolog

Terapię farmakologiczną trądziku u osób dorosłych prowadzi dermatolog. W zależności od nasilenia zmian stosuje się leki działające miejscowo albo leki doustne. Do preparatów zewnętrznych należą między innymi nadtlenek benzoilu, kwas azelainowy i kwas salicylowy. Wśród preparatów stosowanych ogólnie wymienia się antybiotyki z grupy tetracyklin oraz pochodne witaminy A, czyli retinoidy.

Jeżeli przyjmujesz albo przyjmowałaś doustny retinoid, powiedz o tym przed kwalifikacją do zabiegu. Wpływa to na dopuszczalny termin zabiegów laserowych i złuszczających, a odstęp ustala osoba prowadząca.

Kiedy to nie jest sprawa kosmetologiczna

Trądzik jest chorobą skóry, a nie defektem estetycznym. Zmiany grudkowo-krostkowe, ropne i guzki oraz zmiany szybko postępujące wymagają oceny lekarskiej i leczenia, nie zabiegu w gabinecie kosmetologicznym. Nagłe pojawienie się zmian po wprowadzeniu leku również jest powodem do rozmowy z lekarzem prowadzącym.

Postępowanie kosmetologiczne ma sens jako uzupełnienie leczenia, po ustaleniu z dermatologiem, oraz w pracy ze śladami po zmianach, gdy skóra jest już spokojna.

Zabiegi kosmetologiczne w postępowaniu przy trądziku

Postępowanie wymaga uwagi i zwykle połączenia metod z zakresu kosmetologii i dermatologii. W gabinecie stosuje się przede wszystkim:

• peelingi chemiczne z użyciem kwasów, które pozwalają złuszczyć zrogowaciały naskórek, zmniejszają rogowacenie ujść gruczołów łojowych i oczyszczają pory, co ogranicza nasilenie zmian,
• lasery frakcyjne, wykorzystywane w pracy z bliznami potrądzikowymi oraz przy zaskórnikach,
• mikrodermabrazję, stosowaną przy bliznach potrądzikowych.

Mikrodermabrazji nie stosuje się, gdy na skórze występują aktywne zmiany, w tym w trądziku grudkowo-krostkowym. To ograniczenie dotyczy także innych zabiegów złuszczających, dlatego kolejność postępowania ustala się po ocenie stanu skóry.

Osobną ścieżką jest laserowa redukcja trądziku, prowadzona po kwalifikacji i z uwzględnieniem przyjmowanych leków.

Czego można oczekiwać

Trądzik u dorosłych bywa nawrotowy i ma charakter przewlekły, dlatego celem postępowania jest kontrola zmian i poprawa stanu skóry, a nie jednorazowe wyleczenie. Zakres poprawy zależy od przyczyny, nasilenia zmian i konsekwencji w leczeniu. Podstawą jest współpraca z dermatologiem, a zabiegi kosmetologiczne pełnią rolę wspierającą.

Źródła

1. Kang D., Shi B., Erfe M.C., Craft N., Li H., Vitamin B12 modulates the transcriptome of the skin microbiota in acne pathogenesis, Science Translational Medicine, 2015, 7(293):293ra103. DOI 10.1126/scitranslmed.aab2009
2. Smith R.N., Mann N.J., Braue A., Mäkeläinen H., Varigos G.A., A low-glycemic-load diet improves symptoms in acne vulgaris patients: a randomized controlled trial, American Journal of Clinical Nutrition, 2007, 86(1):107–115. DOI 10.1093/ajcn/86.1.107

O tym tekście

Tekst przygotował zespół NL Clinic. Opublikowany 12 lipca 2020 r., zweryfikowany 16 sierpnia 2026 r.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji ani leczenia dermatologicznego.